ტრაბზონი და აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთი: მარშრუტი

სარფის საზღვრის გადაკვეთის შემდეგ პირველი დიდი თურქული ქალაქი ტრაბზონია და ის ლოგიკური საბაზო პუნქტია მთელი აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთისთვის. სანაპირო გზით ჰოფიდან ტრაბზონამდე დაახლოებით სამი საათია, ხოლო რეგიონის ორი მთავარი სანახავი — უზუნგოლი და სუმელას მონასტერი — ტრაბზონიდან ერთდღიან გასვლებად ჯდება, ოღონდ ორივე სხვადასხვა მიმართულებით; ერთ დღეში ორივეს მოსწრება მხოლოდ ქაღალდზე გამოდის. ამიტომ ორი ღამე ტრაბზონში მინიმუმია, სამი კი კომფორტი.

გზა ჰოფიდან ტრაბზონამდე

სანაპირო მაგისტრალი ზღვის პირას მიდის და თითქმის მთელ მონაკვეთზე ორმხრივი, დაყოფილი გზაა — ტექნიკურად მარტივი, ლამაზი და, გულწრფელად რომ ვთქვათ, ერთფეროვანი. მარჯვნივ ზღვაა, მარცხნივ მწვანე ფერდობები, გზაზე კი ერთმანეთს ცვლის ჩაისა და თხილის საწარმოები.

მთავარი გაჩერებებია არჰავი, ფაზარი და რიზე. რიზე თურქული ჩაის დედაქალაქია: ქალაქის ზემოთ ჩაის პლანტაციებია და მათ შორის საკმაოდ მარტივად ხვდებით სანახაობით მოწყობილ ტერასებზე, საიდანაც ქალაქიც ჩანს და ზღვაც. ერთი გაჩერება აქ სავალდებულოა, თუნდაც მხოლოდ ჩაისთვის — მისი მირთმევა აქ პატარა თხელკედლიან ჭიქებში ცერემონიაა და არა სასმელი.

რიზეს შემდეგ გზა კიდევ ერთი საათი გრძელდება ჩაიელისა და ოფის გავლით. ტრაბზონში შესვლა საღამოს პიკზე ნელია: ქალაქი გრძელი ზოლივითაა გაწოლილი ზღვასა და მთას შორის და ალტერნატიული გზა პრაქტიკულად არ არსებობს.

ტრაბზონი: რა ღირს ქალაქში

ტრაბზონი უფრო სამუშაო ქალაქია, ვიდრე მუზეუმი, და სწორედ ეს ხდის მას სასიამოვნოს. ერთი დღე სავსებით საკმარისია.

დაიწყეთ ტრაბზონის აია სოფიით — ზღვისპირა ბორცვზე მდგარი შუა საუკუნეების ნაგებობა, რომლის ფრესკებიც ეტაპობრივი სარესტავრაციო და ფუნქციური ცვლილებების მიუხედავად კვლავ რეგიონის მთავარი ისტორიული სანახავია. მისი ღიაობის რეჟიმი წლების განმავლობაში იცვლებოდა, ამიტომ ვიზიტამდე დღის განრიგი გადაამოწმეთ.

შემდეგ ბოზთეფე — ბორცვი ქალაქის თავზე, საიდანაც მთელი სანაპირო ერთ კადრში ჩანს — და ათათურქის სასახლე მის ფერდობზე. საღამო კი მეიდანის მოედანსა და მის ირგვლივ არსებულ ქუჩებს დაუთმეთ.

ვინც სავაჭროდ ან სამედიცინო ვიზიტით ჩამოდის, ტრაბზონი სწორედ ამიტომაც არის მოხერხებული: ქალაქში დიდი სავაჭრო ცენტრებიცაა და კლინიკებიც, ხოლო აეროპორტი ცენტრიდან ახლოსაა და სტამბოლთან სიხშირიანი მიმოსვლა აქვს. თუ თქვენი ვიზიტის მთავარი მიზანი სწორედ ეს არის, ერთი დამატებითი დღე უზუნგოლისთვის მაინც დაიტოვეთ — მანძილი ამას სავსებით უშვებს.

კულინარიულად სამი რამ გამორჩეულია: შავი ზღვის ხამსი, როცა სეზონია, ქუთნელი კარაქიანი ყველის კერძი — მუჰლამა — და ადგილობრივი ვაკფიქებირის პური. ეს უკანასკნელი გზისთვისაც გამოდგება.

უზუნგოლი: ადრე წადით ან საერთოდ არ წახვიდეთ

უზუნგოლი ტრაბზონიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ჩაიქარას მიმართულებითაა, დაახლოებით ორსაათიან სავალზე, დაახლოებით ათასი მეტრის სიმაღლეზე. ტბა მთებით არის შემოსაზღვრული და კადრი, რომელსაც ინტერნეტში ხედავთ, ნამდვილია — ისევე, როგორც ნამდვილია მისი გარშემო აშენებული სასტუმროებისა და რესტორნების რიგი.

დასკვნა პრაქტიკულია: ივლისსა და აგვისტოში, შუადღის საათებში, უზუნგოლი ხალხმრავალია და საპარკინგე ადგილი პრობლემაა. თუ დილის ცხრა საათისთვის იქ ხართ, სულ სხვა ადგილს ნახავთ — ნისლი ტბაზე დგას, ხალხი ჯერ არ ჩამოსულა და ბილიკები თავისუფალია. მეორე ვარიანტი ღამის გათევაა: საღამოს ხუთის შემდეგ ავტობუსები მიდიან და სოფელი წყნარდება.

გზის ბოლო მონაკვეთი ვიწრო და სერპანტინიანია. ღამით ან ძლიერ ნისლში მისი გავლა არ ღირს.

თუ საკუთარი მანქანა არ გაქვთ, ტრაბზონიდან უზუნგოლში ორგანიზებული ერთდღიანი გასვლები დადის და ისინი ჩვეულებრივ სუმელას ცალკე დღეს სთავაზობენ. ორივეს ერთ ტურში ჩაწყობა შესაძლებელია, მაგრამ მაშინ თითოეულ ადგილას ერთი საათი გრჩებათ — ეს ის შემთხვევაა, როცა დანაზოგი შთაბეჭდილების ხარჯზე მოდის.

სუმელა და მთის იაილები

სუმელას მონასტერი ტრაბზონიდან სამხრეთით, მაჩქას მხარეს, ალთინდერეს ხეობაშია — კლდის კედელში ჩაშენებული, სანახაობით რეგიონის ყველაზე შთამბეჭდავი ობიექტი. მრავალწლიანი სარესტავრაციო სამუშაოების გამო ის სხვადასხვა დროს ან სრულად, ან ნაწილობრივ იყო დახურული, და ცალკეული მონაკვეთები ეტაპობრივად იხსნებოდა. ზუსტად რომელი ნაწილია ხელმისაწვდომი თქვენი ვიზიტის დღეს — ეს ცალკე გადასამოწმებელია; აქ რიცხვს განზრახ არ ვწერთ, რადგან ეს სწორედ ის ინფორმაციაა, რომელიც ხშირად იცვლება.

ვისაც მეტი დრო აქვს, ორი დამატებითი მიმართულება ღირს. აიდერი, რიზეს პროვინციაში, თერმული წყლებითა და მთის საძოვრებით. და ჩამლიჰემშინის ხეობა ზილქალეს ციხითა და პოქუთის იაილებით, სადაც გზა უკვე ხრეშიანია და მაღალი გამავლობის მანქანას ითხოვს.

როდის წავიდეთ და როგორია ამინდი

აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთი თურქეთის ყველაზე ნოტიო რეგიონია. წვიმა აქ ნებისმიერ თვეშია შესაძლებელი, ნისლი კი მთაში დღის განმავლობაშიც ჯდება. ეს არ არის რეგიონი, სადაც პროგნოზს კვირით ადრე უყურებთ და ენდობით — ჩანთაში წვიმის ქურთუკი და ერთი თბილი ფენა ივლისშიც ჩადეთ, რადგან იაილაზე ტემპერატურა სანაპიროსთან შედარებით ათი გრადუსითაც შეიძლება დაბალი იყოს.

პერიოდი	სანაპირო	მთა და იაილები	ვისთვის
მაისი	თბილი, მწვანე	ჯერ ცივი, ნისლიანი	ფოტოებისთვის
ივნისი	სასიამოვნო	იხსნება, ყვავილობს	საუკეთესო ბალანსი
ივლისი-აგვისტო	ცხელი, ნოტიო	ხალხმრავალი	ვისაც ვადა არ აქვს
სექტემბერი	თბილი, მშრალი	გამჭვირვალე ხედები	დამოუკიდებელი მოგზაური
ოქტომბერი	ცვალებადი	ცივი, ადრე ბნელა	მშვიდი ვიზიტი

მოკლედ: ივნისი და სექტემბერი ამ რეგიონისთვის საუკეთესო თვეებია. ივლისი და აგვისტო ყველაზე დატვირთულია, სასტუმროს ფასებიც მაშინაა პიკზე. თუ თარიღი ჯერ ღიაა, თვე თვეზე მიმოხილვა დაგეხმარებათ არჩევანში, ხოლო სარფის გადასასვლელის პრაქტიკული ნაწილი — გზის დაწყებაში.

ნავიგაცია იქ, სადაც ქსელი თხელია

ერთი რამ, რაზეც წინასწარ უნდა იფიქროთ: სანაპირო გზაზე კავშირი კარგია, მაგრამ ხეობებში, გვირაბებში და იაილებზე ის ხან ქრება, ხან სუსტდება. ჩამოტვირთეთ მარშრუტის ოფლაინ რუკა ჯერ კიდევ ტრაბზონში, სანამ მთაში ახვალთ.

ქართული ბარათი თურქეთში ავტომატურად საერთაშორისო როუმინგში გადადის — საქართველო ევროკავშირში არ არის, ამიტომ „სახლის ტარიფი“ აქ არ მოქმედებს და ხარჯი მხოლოდ მაშინ იქნება პროგნოზირებადი, თუ სამოგზაურო დამატება წინასწარ იყიდეთ. სახმელეთო საზღვართან ტელეფონი თურქულ ქსელზე ხშირად უფრო ადრე გადადის, ვიდრე ამას შეამჩნევთ, ამიტომ ჯობს გადაწყვეტილება წინასწარ იყოს მიღებული.

Turkey eSIM-ის პაკეტების პირობები ფასების გვერდზეა — და თუ ტრაბზონიდან უზუნგოლისკენ სწორედ ნავიგატორით ადიხართ, სწორედ ეს არის ის ერთი აპლიკაცია, რომელსაც შუა გზაზე გათიშვის უფლება არ აქვს.