Türkiyədə şəhərlərarası yol: təyyarə, avtobus, qatar

Sadə qayda budur: quru yolu ilə dörd saatdan uzun məsafələrdə daxili uçuş, sürətli qatar xətti olan istiqamətlərdə qatar, qalan hər yerdə isə avtobus seçin. Türkiyə böyük ölkədir — İstanbuldan Ərzuruma qədər olan məsafə Bakıdan İstanbula uçuşdan qısa deyil — və şəhərlərarası şəbəkə üç ayrı sistemdən ibarətdir. Aşağıda hər birinin harada işlədiyini, harada işləmədiyini və bilet alarkən nəyə diqqət etmək lazım olduğunu yazmışıq.

Üç variant bir baxışda

Variant	Ən yaxşı işlədiyi hal	Nəyə diqqət
Daxili uçuş	Uzaq şəhərlər: Antalya, İzmir, Trabzon, Ərzurum, Kayseri	Hava limanı yolu uçuşun özündən uzun ola bilər
Avtobus	Orta məsafə və hava limanı olmayan şəhərlər	Gecə reysləri yorur, avtovağzallar mərkəzdən uzaqdır
Sürətli qatar	Yalnız mövcud xətlərdə: İstanbul–Ankara–Konya oxu	Bilet həftəsonu tez tükənir

Daxili uçuşlar

Daxili şəbəkə sıxdır: Türk Hava Yolları, AJet, Pegasus və SunExpress əsas şəhərlər arasında gündə bir neçə reys işlədir. Uçuşların özü qısadır — əksər istiqamətlərdə bir-bir yarım saat.

Üç şey diqqət tələb edir. Birincisi, İstanbulda iki hava limanı var və biletdə hansının yazıldığını mütləq yoxlayın: səhv tərəfə getmək şəhərin bir başından digərinə keçmək deməkdir. Şəhər mərkəzi ilə hava limanları arasındakı variantları ayrıca bələdçimizdə müqayisə etmişik.

İkincisi, ucuz tariflər çox vaxt yalnız salon çantası ilə satılır; baqaj əlavə ödənişlidir və onlayn əlavə etmək hava limanındakından ucuz olur. Bazar müşahidəsidir, dəqiq rəqəm deyil: bu fərq mövsümə və şirkətə görə geniş aralıqda dəyişir.

Üçüncüsü, qapıdan-qapıya vaxtı hesablayın. Bir saatlıq uçuş praktikada dörd-beş saat edir: şəhərdən hava limanına yol, qeydiyyat, gözləmə, enişdən sonra yenidən şəhərə yol. Ona görə İstanbul–Ankara kimi orta məsafələrdə uçuş qazandırmaya bilər.

Avtobus: ölkənin əsl şəbəkəsi

Türkiyədə avtobus sadəcə ucuz variant deyil, ölkənin əsas nəqliyyat şəbəkəsidir — qatarın və uçuşun getmədiyi yerə avtobus gedir. Metro Turizm, Kamil Koç, Pamukkale kimi böyük şirkətlərin yanında hər bölgənin öz yerli şirkətləri var.

Yaxşı xəbər budur: standart yüksəkdir. Uzun məsafə avtobuslarının çoxunda oturacaqlar 2+1 düzülüşdədir, yəni tək tərəfdə geniş yer var. Yolda çay, su və kiçik yeməklər verilir, hər iki-üç saatdan bir dincəlmə dayanacağı olur. Baqaj sərbəstdir və uçuşdakı kimi əlavə ödəniş yoxdur.

Nəzərə alınmalı iki məqam var. Avtovağzallar (otogar) adətən şəhər mərkəzindən xeyli aralıdadır; əvəzində şirkətlər pulsuz “servis” mikroavtobusları ilə mərkəzə çatdırır, amma bu, əlavə yarım saat deməkdir. İkinci məqam gecə reysləridir: otel gecəsinə qənaət edir, lakin səhər saat altıda yorğun halda naməlum bir avtovağzalda düşürsünüz. Gəzinti günü planlaşdırmısınızsa, bu qənaət özünü doğrultmur.

Bileti şirkətin öz tətbiqindən və ya saytından almaq ən sadəsidir; oturacaq seçimi orada aparılır və bir çox xətdə qadın sərnişinin yanına yalnız qadın oturacağı sistemi işləyir. Oturacaq seçimində praktik məsləhət: təkərlərin üstündəki sıralar və lap arxa cərgə uzun yolda ən narahat yerlərdir.

Sürətli qatar: harada var, harada yoxdur

Sürətli qatar (YHT) Türkiyənin ən rahat şəhərlərarası nəqliyyatıdır, amma yalnız müəyyən oxda mövcuddur: İstanbul–Eskişehir–Ankara, Ankara–Konya, Ankara–Sivas və Konya istiqamətindəki qollar. İstanbul ilə Ankara arasında yol təxminən dörd yarım saat çəkir və şəhər mərkəzindən şəhər mərkəzinə hesablananda uçuşla praktik olaraq bərabərləşir.

İki xəbərdarlıq lazımdır. Birincisi, sahil bölgələrinə — Antalya, İzmir, Bodrum, Trabzon — sürətli qatar getmir; yeni xətlər üzərində iş gedir, lakin açılış tarixləri barədə mənbələr fərqli məlumat verir, ona görə səfər planını rəsmi cədvəl çıxmamış qatara bağlamayın. İkincisi, İstanbul tərəfində qatarın hansı stansiyadan yola düşdüyünü biletdə yoxlayın: seçilən stansiyaya görə şəhərin içindəki yol xeyli dəyişir.

Adi (sürətli olmayan) qatarlar isə ayrı bir janrdır. Ankara–Kars xətti mənzərəsinə görə məşhurdur və qış aylarında ayrıca turistik reyslə işləyir; İzmir–Denizli xətti isə Pamukkale və Efes marşrutunda faydalı ola bilər. Bunların hamısında yol avtobusdan uzun çəkir — mənzərə üçün minilir, sürət üçün yox.

Bileti nə vaxt almalı

Uçuş bileti nə qədər tez alınsa, bir o qədər ucuzdur; bayram günlərində və məktəb tətillərində isə fərq kəskin olur. Sürətli qatar biletləri səfərdən bir neçə həftə əvvəl satışa çıxır və həftəsonu reysləri tez tükənir — dəqiq satış pəncərəsi vaxtaşırı dəyişdiyi üçün rəsmi saytdan yoxlamaq lazımdır. Avtobusda isə adətən eyni gün yer tapmaq mümkündür, yalnız bayram axşamları istisnadır.

Bütün variantlarda şəxsiyyət sənədi tələb olunur: xarici vətəndaş üçün bu, pasportdur və bileti alarkən yazdığınız ad-soyad sənədlə hərfi-hərfinə üst-üstə düşməlidir.

Bəs kirayə maşın?

Dördüncü variant da var və bəzi marşrutlarda ən məntiqlisi odur. Kirayə maşın ictimai nəqliyyatın zəif olduğu yerlərdə — Kapadokiya kəndləri, Egey sahilindəki kiçik körfəzlər, Qara dəniz yaylaları — səfəri tamam dəyişir, çünki gündə bir-iki reysdən asılı qalmırsınız.

Əvəzində üç xərc gizlidir: yanacaq, ödənişli avtomagistrallar üçün elektron keçid sistemi və şəhər mərkəzlərində park yeri. Ödənişli yollar avtomatik oxuyucu ilə işlədiyi üçün maşını götürərkən bunun necə hesablandığını mütləq soruşun. İstanbul, İzmir və Ankara mərkəzlərində isə maşın çətinlik yaradır — bu şəhərlərdə maşını otelə qoyub metrodan istifadə etmək daha sürətlidir.

Sadə bölgü belədir: şəhərdən şəhərə keçid üçün təyyarə, avtobus və ya qatar; həmin şəhərin ətrafını gəzmək üçün isə bir-iki günlük kirayə maşın.

Yolda əlaqədə qalmaq

Şəhərlərarası hərəkət telefonu fasiləsiz işlədir: elektron bilet ekranda açılır, avtovağzalda peron nömrəsini tətbiqdən öyrənirsiniz, gecikmə olanda oteli xəbərdar edirsiniz, endiyiniz nöqtədən mərkəzə isə xəritə aparır. Avtobusdakı Wi-Fi bəzən işləyir, bəzən yox; qatarda və dağ yollarında siqnal yerlə-yer zəifləyir, ona görə marşrutu oflayn xəritəyə yükləyib saxlamaq yaxşı vərdişdir.

Ölkə daxilində çox hərəkət edəcəksinizsə, rouminq hesabı sürətlə böyüyür. Səfərdən əvvəl telefona Türkiyə üçün səyahət eSIM-i quraşdırmaq bu problemi kökündən həll edir; quraşdırma ilə bağlı suallara bu səhifədən baxa bilərsiniz. Turkey eSIM planını hələ evdə qurun ki, hansı şəhərə enməyinizdən asılı olmayaraq ilk baxdığınız şey xəritə olsun, şəbəkə axtarışı yox.